خاتم‌ کاری

در زمان صفوی مرکز خاتم‌ سازی‌ شهر اصفهان بوداما بعدها این‌ هنر در شیراز رواج بیشتری‌پیدا کرد و ساختن اشیائی‌ مانند تخته نرد و شط‌رنج‌، رحل‌ قرآن و قابها و جعبه های کوچک‌‌ادامه‌ یافت‌.

خاتم‌ سازی‌ در واقع‌ هنر آراستن سط‌ح‌ اشیا چوبی‌ بصورتی‌ شبیه به‌ موزائیک با مثلثهای‌کوچک‌ است‌ و این‌ مثلثها هر چه‌ ظریف‌تر و طرحها و اشکالی‌ که‌ با این‌ مثلثها بوجود می‌آید‌هر چه‌ منظم‌تر باشد خاتم‌ مرغوبتر است‌. البته مرغوبیت مواد اولیه بکار رفته در خاتم‌ نیز‌باعث‌ بالا بردن‌ ارزش‌ آن میگردد.

خاتم‌ سازان برای تهیه محصولات خود از مواد اولیه متنوعی‌ استفاده‌ میکنند که‌ در کمتر‌صنعت دستی دیگری این‌ چنین تنوع مواد اولیه بچشم میخورد. این‌ مواد عبارتند از:

چوبهای گوناگون مانند چوب فوفل‌، آبنوس، نارنج‌، عناب، استخوانهای مختلف مانند استخوان‌شتر، گاو، اسب‌ و هم‌ چنین عاج، صدف، مفتولهای مسی و برنجی و ندرتا نقره و طلا.

برای ساختن خاتم‌ مواد اولیه فوق را بصورت‌ منشورهائی‌ که‌ اندازه‌ هر ضلع مقطع‌ آنها حدود ‌یک تا دو میلیمتر است‌ در آورده‌ و برای ایجاد متنوع رنگ‌ منشورهای چوبی‌ را برنگهای‌گوناگون رنگ‌ میکنند و با پهلوی هم‌ چیدن منشورهای مختلف فلزی، چوبی‌، استخوانی‌ و غیره‌بطرق گوناگون، طرحهای مختلف خاتم‌ را بوجود می‌آورند. طرحهای خاتم‌ بسیار متنوع است‌ که‌‌هر یک‌ نام مخصوص بخود دارد و این‌ تنوع طرح در اختلاف رنگ‌ و نوع منشورهای چوب، عاج،‌فلز و سایر مواد اولیه بکار رفته در یک‌ طرح خاص و هم‌ چنین نسبت مواد اولیه بکار رفته در ‌یک طرح میباشد.

پس از اینکه منشورهای مختلف را با سریشم بهم چسباندند، دسته منشورهای بهم چسبیده‌را مقطع‌ میدهند و بصورت‌ صفحاتی‌ به‌ ضخامت‌ یک‌ میلیمتر در می‌آورند.

اسکلت اشیا خاتم‌ اعم‌ از قاب عکس جعبه و یا اشیا گوناگون دیگر ابتدا بوسیله نجار ساخته‌میشود و خاتم‌ ساز صفحات نازک‌ خاتم‌ را با نظ‌م‌ و دقت‌ خاصی با طرح دلخواه بر روی‌ سط‌وح‌مختلف شیئی می‌چسباند و برای صیقلی کردن‌ آن، شیئی را سمباده‌ زده‌ و با مواد مخصوصی‌جلا میدهند.

 

منبع: صنایع دستی ایران

/ 1 نظر / 111 بازدید
آرش

وبلاگ خیلی خوب و مفیدی داری دوست عزیز از مطالب ارزشمندی که گذاشتی ممنونم موفق باشی